Ergenlerin beyni nasıl çalışır?
Ergenler duyguları ile düşünürler. Ergenler için her şey ‘’hayat memat meselesidir!’’ ve bunun fizyolojik belli başlı nedenleri vardır.
Bu dönemde hormonlar artıyor, kızlarda östrojen, erkeklerde testosteron; beyinde sinir bağlantılarının oluşmasında müthiş bir hızlanma oluyor. Duygular tavan yaparken, beyinde mantık yürüten bölüm olan pre-frontal cortex henüz gelişim aşamasındadır.
Bu fizyolojik değişimler sonucunda ergenler duyguları ile hareket ediyor ve çok az mantık yürütebiliyorlar. Bundan dolayıdır ki, genellikle ergenlerden bahsederken biz yetişkinler ‘’akılları başlarında değil’’, ‘’aklı bir karış havada’’ veya ‘’delikanlı’’ benzetmesi yapmaktayız.
Ergenlik aslında çok güçlü bir dönem, beyinde ki bu hızlı nöral bağlantılar aynı zamanda yaratıcılığın en yüksek seviyesinde olmalarını da sağlıyor. Birçok icadın ergenlik dönemlerine rastlamasının tesadüf olmadığı biliniyor. Örnek olarak Mozart en güzel bestelerini ergenlik döneminde yapmıştır.
Ergenler ile sağlıklı iletişim nasıl kurulur?
Ergenlik döneminde ki fizyolojik değişimleri kayda almamız ve öyle davranmamız şart. Ergenler bir değişim süreci içerisindeler, onlar da kendilerini tanımadıkları, bilemedikleri bir duygu seli içerisinde buluyorlar. Bu dönemde ergenlerin duygularının beyinlerini ele geçirmiş olduğunu söylesek yanlış olmaz sanıyorum. Bizlerin yapacağı, bu dönemde, duyguları ile mantığın birbirine geçişi sırasında onlara destek olmak. Kişiliklerinin oluştuğu bu dönemde onları anlamak, sabırla ve şefkatle yaklaşmak. Ergenlerin bizlere ihtiyacı var, duyguların kontrol edilebiliyor olduğunun iyi örneğinin, modelini bizler de görmeliler.
Bu dönemde iletişime girerken en önemli noktalar; birincisi ve en önemlisi koşulsuz sevgi vermektir. En zor durumda, en kötü davranışı sergiledikleri durumda dahi, unutmayın duyguları kontrol etmekte güçlük çekiyorlar, sevginizi esirgemeyin, sabır gösterin. Ergenin sizin ilginize, güveninize ihtiyacı var, sinirlenmeyecek alttan alan taraf bizler olmalıyız.
Duygularını asla yargılamayın, eleştirildiklerinde hemen uzaklaşırlar. Onlara güvendiğinizi hissettirin. Güven ve sevgi arıyoruz hepimiz, ergenlerde öyle. Yargılanmayacaklarını bilmek, tutarlı davranışlar istemekteler. Herkesin sandığının aksine ergenler kurallar istiyorlar ve belirli sınırlar onlara iyi hissettiriyor; fakat bu kuralların onlara dayatılmasını istemiyorlar.
Kuralları ergenler ile birlikte iş birliği yaparak koyabilirsek sağlıklı iletişim sağlanır.
Güven ve sevgi ilişkisinden ergen emin olmak istiyor. Bizler çocuklarımızı seviyoruz, şüphesiz, çocuğun bu zor döneminde sabredip (ki bazen sabır sınırlarını aştıkları durumlar çok oluyor!) onlara bu mesajları vermeniz, sağlıklı bir iletişim ve ilişkimiz için çok önemli.
Her çocuk ergenliği farklı yaşar, bir kalıp bir kural yok. Çocuğunuza zaman verin.
Ergenler ile iletişimde kesinlikle yapılmaması gerekenler?
Aşağılamayacağız, asla küsmeyecek, eleştirmeyecek, korkutmayacak, ceza vermeyeceğiz ve iletişimi kesmeyeceğiz.
Bir çocuğun tüm geleceğini belirleyen ailesi ile olan ilişkisidir. Bu ilişkiyi bozacak, iletişimi kesecek her ne varsa kaçınmak bu dönemde yapılacak en doğru şeydir. Sonuçta ergenlik te diğer tüm dönemler gibi bir dönemdir ve geçecektir. Mühim olan en az kriz ile atlatmaktır.
Tutarlılık, güven, koşulsuz sevgi ve sürekli muhabbet olan bir ortamda, ailelerde ergenlik dönemi çok daha sakin geçer.
Ergenlerin bize verdikleri mesajlar nedir?
Ergenler bize dolaylı yoldan da olsa, sevgi ve güven istediklerini, duygu ve düşüncelerinin onaylanmasa da anlaşıldıklarını bilmek istiyorlar. Kuralların onlara açıklanmadan, dayatılmasını istemiyor iş birliği yaparak birlikte kural belirlemek istiyorlar.
Özetle; ciddiye alınan, iyisi ile kötüsü ile kabul edilen, ‘’sen değerlisin, senin varlığın benim için en önde gelir’’ mesajı verilen, güvenilen, koşulsuz sevilen, zaman ayrılan, anlamak için dinlenen genç ile hayat çok daha kolay…
Sevgiyle kalın,
Psk. Annamaria Genovesi